Đền Đô – Cội nguồn vương triều Lý và linh khí đất Kinh Bắc

Đền Đô, còn gọi là Đền Lý Bát Đế, tọa lạc tại phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Đây là quê hương phát tích của vương triều Lý – triều đại mở đầu thời kỳ độc lập, thịnh trị lâu dài trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Ngôi đền là nơi thờ tám vị vua triều Lý, từ Lý Thái Tổ đến Lý Huệ Tông, gắn liền với hơn hai thế kỷ hình thành và phát triển rực rỡ của quốc gia Đại Việt.

Chính điện Đền Đô – Ảnh: Wikipedia

Vùng đất Đình Bảng xưa thuộc châu Cổ Pháp, được xem là địa linh nhân kiệt của đất Kinh Bắc. Chính tại nơi này, Lý Công Uẩn ra đời và trưởng thành, để rồi năm 1010 ban Chiếu dời đô, mở ra kỷ nguyên Thăng Long – Hà Nội nghìn năm văn hiến. Đền Đô vì thế không chỉ là một di tích lịch sử, mà còn là biểu tượng của cội nguồn quốc gia, nơi khởi sinh tư tưởng dựng nước, giữ nước và trị quốc bằng nhân nghĩa.

“Chiếu dời đô” của vua Lý Thái Tổ – Ảnh: Vnexpress

Kiến trúc Đền Đô mang đậm phong cách truyền thống Bắc Bộ, được bố cục hài hòa theo trục thần đạo, quay mặt về hướng Nam. Toàn bộ quần thể nằm trong khuôn viên rộng rãi, bao quanh bởi hồ bán nguyệt, cây cổ thụ và không gian thoáng đãng, tạo nên vẻ uy nghiêm mà thanh tịnh. Các hạng mục chính gồm nghi môn, tiền tế, trung từ và hậu cung, được chạm khắc tinh xảo với các họa tiết rồng thời Lý mềm mại, bay bổng, thể hiện tinh thần thịnh trị và văn hóa cao của triều đại.

Kiến trúc Đền Đô mang đậm phong cách truyền thống Bắc Bộ – Ảnh: Vnexpress

Trải qua nhiều biến thiên lịch sử và chiến tranh, Đền Đô từng bị hư hại nghiêm trọng nhưng đã được phục dựng công phu, dựa trên tư liệu lịch sử và phong cách kiến trúc truyền thống. Ngày nay, đền không chỉ giữ vai trò là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là một bảo tàng sống về lịch sử triều Lý, lưu giữ nhiều hiện vật quý như long ngai, bài vị, sắc phong và các bản khắc cổ.

Tượng 2 vị vua Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông tại đền Đô – Ảnh: Wikipedia

Lễ hội Đền Đô được tổ chức hằng năm vào ngày 15 tháng 3 âm lịch, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương. Lễ hội mang ý nghĩa tưởng nhớ công đức các vị vua nhà Lý, đồng thời là dịp tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần đoàn kết và lòng tự hào dân tộc của người dân Kinh Bắc. Các nghi lễ trang nghiêm hòa quyện cùng sinh hoạt văn hóa dân gian tạo nên không khí vừa thiêng liêng vừa gần gũi.

Lễ hội Đền Đô được tổ chức hằng năm vào ngày 15 tháng 3 âm lịch – Ảnh: Internet

Với người con Đình Bảng, Đền Đô không chỉ là di tích lịch sử mà còn là điểm tựa tinh thần, là ký ức quê hương và là niềm tự hào sâu sắc. Ngôi đền lặng lẽ đứng đó qua bao thế kỷ, chứng kiến sự đổi thay của thời gian nhưng vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi về cội nguồn, đạo lý và bản sắc dân tộc Việt Nam.

Các vua triều Lý được thờ tại Đền Đô – Ảnh: Nguyễn Tiến Trung

Đền Đô ngày nay là điểm đến văn hóa – lịch sử quan trọng của Bắc Ninh, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ, đồng thời khẳng định vai trò đặc biệt của vùng đất Kinh Bắc trong tiến trình hình thành và phát triển của dân tộc.

Nguyễn Tiến Trung