Điện Kính Thiên – Hành trình tái hiện trái tim của Hoàng thành Thăng Long

Trải qua hơn sáu thế kỷ với biết bao biến thiên của lịch sử, Điện Kính Thiên – tòa chính điện uy nghi, biểu tượng quyền lực của vương triều Lê – đang từng bước được tái hiện nhờ những thành tựu quan trọng của công tác khảo cổ học và nghiên cứu khoa học.

Thăng Long – Hà Nội là đô thị có lịch sử hơn 1.300 năm. Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, năm 1428, vua Lê Thái Tổ lên ngôi hoàng đế và cho xây dựng Điện Kính Thiên làm chính điện của kinh đô. Đến năm 1465, dưới triều vua Lê Thánh Tông, công trình được xây dựng lại với quy mô bề thế, rực rỡ hơn, trở thành trung tâm chính trị của quốc gia, nơi diễn ra các nghi lễ và sự kiện trọng đại của triều đình.

Điện Kính Thiên thời Lê, thế kỷ XV – XVIII

Đến đầu thế kỷ XIX, khi nhà Nguyễn chọn Huế làm kinh đô, vai trò của Thăng Long dần thay đổi. Cuối thế kỷ XIX, quân đội Pháp phá bỏ các công trình còn lại trong khu vực để xây dựng doanh trại pháo binh, khiến Điện Kính Thiên chỉ còn lại những dấu tích nằm sâu dưới lòng đất.

Thực hiện khuyến nghị của UNESCO, từ năm 2011 đến năm 2022, các cuộc khai quật khảo cổ đã từng bước làm sáng tỏ không gian trung tâm của Hoàng thành, từ Đoan Môn đến nền Điện Kính Thiên. Nhiều dấu tích quan trọng đã được phát hiện như đường Ngự đạo, sân Đại Triều, hệ thống hành lang, tường bao và đặc biệt là nền móng của chính điện.

Một trong những hố khai quật hiện được bảo tồn để phục vụ khách tham quan đã phát lộ sáu móng cột lớn hình vuông, mỗi móng rộng khoảng 2,3 mét và sâu 2,6 mét. Đến nay, các nhà khảo cổ đã xác định được 28 trong tổng số 60 vị trí móng cột, qua đó suy đoán Điện Kính Thiên có kết cấu chín gian với diện tích khoảng 1.348 m² – một công trình quy mô bậc nhất của Hoàng thành Thăng Long thời Lê.

Rồng đá Điện Kính Thiên

Không chỉ dừng lại ở việc xác định quy mô kiến trúc, các nghiên cứu còn cho thấy Điện Kính Thiên được lợp ngói hình rồng, sở hữu hệ khung gỗ sơn son thếp vàng cùng nhiều họa tiết trang trí tinh xảo, phản ánh trình độ kiến trúc và nghệ thuật đỉnh cao của thời kỳ hưng thịnh.

Những phát hiện khảo cổ cùng các nghiên cứu khoa học đã tạo nên cơ sở xác thực quan trọng, mở ra triển vọng hiện thực hóa mong ước tái hiện Điện Kính Thiên – trái tim của Hoàng thành Thăng Long. Đây không chỉ là quá trình phục dựng một công trình kiến trúc, mà còn là hành trình khôi phục ký ức lịch sử, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị nổi bật của Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long tới các thế hệ hôm nay và mai sau.

NTT