HÀ NỘI SẴN SÀNG CHO HỘI NGHỊ ĐỐI THOẠI CHÂU Á – THÁI BÌNH DƯƠNG VỀ DI SẢN VÀ TÍNH XÁC THỰC

Chiều 22/9/2026, tại Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long, Ban Tổ chức Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực tổ chức họp báo, cung cấp những thông tin chính thức về một sự kiện quốc tế quan trọng trong lĩnh vực di sản, dự kiến diễn ra từ ngày 27/9 đến ngày 1/10/2026 tại Hà Nội và Ninh Bình.

Hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, UBND thành phố Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình phối hợp tổ chức. Sự kiện quy tụ đại diện các quốc gia thành viên, UNESCO, các cơ quan tư vấn, các nhà nghiên cứu, chuyên gia quản lý di sản, đại diện cộng đồng và các tổ chức liên quan trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nhằm trao đổi về một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới hiện nay: tính xác thực.

Theo Ban Tổ chức, Hội nghị được xây dựng trong bối cảnh hơn 30 năm sau khi Văn kiện Nara về Tính xác thực được thông qua năm 1994, điều kiện nhận diện, bảo tồn và quản lý di sản trên thế giới đã có nhiều thay đổi. Những tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, xung đột, dịch chuyển dân cư, đô thị hóa, phát triển du lịch, công nghệ số và những biến đổi trong thực hành văn hóa đang đặt ra những câu hỏi mới về cách thức xác định, đánh giá và bảo vệ tính xác thực của di sản. Đây được xem là diễn đàn để các chuyên gia và các bên liên quan cùng nhìn nhận lại cách tiếp cận về tính xác thực trong điều kiện mới, đồng thời tìm kiếm những giải pháp có tính thực tiễn cho công tác bảo tồn di sản. Điểm đáng chú ý của Hội nghị là không chỉ dừng lại ở trao đổi học thuật, mà hướng tới việc chuyển hóa kết quả thảo luận thành những khuyến nghị có khả năng hỗ trợ trực tiếp cho nhiều khâu trong hệ thống quản lý di sản thế giới. Các nội dung được quan tâm bao gồm nhận diện giá trị di sản, xây dựng Danh sách Đề cử Dự kiến, đánh giá sơ bộ, lập hồ sơ đề cử, đánh giá và thẩm định, bảo tồn, quản lý, phục dựng, phát huy giá trị, giám sát, đào tạo cũng như hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý và chính sách quốc gia liên quan đến di sản. Chương trình Hội nghị được thiết kế với nhiều phiên thảo luận chuyên sâu.

Ngày 28/9 tập trung vào chủ đề “Tính xác thực trong một thế giới đang thay đổi”, trong đó các đại biểu sẽ thảo luận về mối quan hệ giữa tính xác thực với biến đổi khí hậu, xung đột, thiên tai, dịch chuyển dân cư, đô thị hóa và du lịch; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa tính xác thực, tính toàn vẹn và Giá trị Nổi bật Toàn cầu của di sản.

Ngày 29/9, Hội nghị chuyển sang nghiên cứu các trường hợp thực tiễn tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Các nhóm chuyên đề sẽ tập trung vào những vấn đề như phục dựng, tái thiết, sửa chữa và tính liên tục của di sản; di sản sống, di sản tâm linh và di sản gắn với cộng đồng; vai trò của cộng đồng và những chủ thể nắm giữ tri thức; cũng như mối quan hệ giữa các thuộc tính vật thể, phi vật thể, bằng chứng khoa học và những thay đổi có thể chấp nhận trong quá trình bảo tồn. Đặc biệt, Di sản Thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội sẽ là một trong những không gian quan trọng của chương trình. Theo chương trình chính thức, ngày 29/9, các đại biểu dự kiến có chuyến tham quan, tìm hiểu Di sản Hoàng thành Thăng Long. Đây không chỉ là hoạt động giới thiệu một di sản thế giới tiêu biểu của Việt Nam, mà còn tạo điều kiện để các chuyên gia quốc tế tiếp cận trực tiếp những vấn đề về khảo cổ học, bảo tồn, nghiên cứu lịch sử và quản lý một khu di sản có nhiều lớp giá trị văn hóa – lịch sử. Việc lựa chọn Hoàng thành Thăng Long làm một trong những địa điểm gắn với Hội nghị càng khẳng định vai trò của Thủ đô trong mạng lưới hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản. Với hệ thống di tích, di vật và các tầng văn hóa kéo dài qua nhiều thời kỳ lịch sử, Hoàng thành Thăng Long là một địa điểm di sản giàu giá trị để trao đổi về mối quan hệ giữa bằng chứng vật chất, ký ức lịch sử, giá trị văn hóa và yêu cầu bảo tồn trong quá trình phát triển đô thị hiện đại.

Ngày 30/9, nội dung Hội nghị hướng tới việc chuyển từ các nghiên cứu, bằng chứng và thảo luận chuyên môn sang thực tiễn quản lý di sản thế giới. Các nhóm làm việc sẽ trao đổi về nhận diện di sản, danh mục di sản quốc gia và Danh sách Đề cử Dự kiến; hồ sơ đề cử và đánh giá; quản lý, giám sát, đánh giá tác động và đào tạo. Một phiên thảo luận thể chế cũng dự kiến xem xét trách nhiệm của các quốc gia thành viên, UNESCO, các cơ quan tư vấn, các trung tâm loại 2, trường đại học và đối tác cộng đồng.

Ngày 1/10, chương trình sẽ được nối dài bằng chuyến khảo sát thực địa tại Ninh Bình, tạo cơ hội để các đại biểu tiếp tục trao đổi về tính xác thực trên nền tảng một không gian di sản cụ thể. Việc kết hợp giữa đối thoại học thuật, nghiên cứu trường hợp và khảo sát thực địa được kỳ vọng giúp các nội dung của Hội nghị gắn chặt hơn với thực tiễn bảo tồn và quản lý di sản tại khu vực.

Việc Việt Nam đăng cai Hội nghị có ý nghĩa đặc biệt trong năm 2026, khi Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ (1976–2026), đồng thời hướng tới dấu mốc 40 năm Việt Nam tham gia Công ước năm 1972 về Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới vào năm 2027. Việt Nam hiện cũng là thành viên Ủy ban Di sản Thế giới nhiệm kỳ 2023–2027. Trong bối cảnh di sản đang đứng trước những tác động ngày càng đa chiều, câu chuyện về “tính xác thực” không còn chỉ là vấn đề của vật liệu, kiến trúc hay hình thức nguyên gốc, mà ngày càng gắn với lịch sử, cộng đồng, tri thức, thực hành văn hóa và khả năng duy trì những giá trị làm nên bản sắc của mỗi di sản. Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương tại Hà Nội và Ninh Bình vì vậy được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian trao đổi chuyên môn, tăng cường hợp tác khu vực và đóng góp thiết thực cho tiến trình bảo tồn di sản thế giới trong một thế giới đang không ngừng biến đổi.

(Một số hình ảnh tại buổi họp báo tại di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long)

Ban biên tập