Hội nghị Thông báo Những phát hiện mới về Khảo cổ học lần thứ 61
Hội nghị Thông báo Những phát hiện mới về Khảo cổ học là hoạt động khoa học hàng năm của ngành Khảo cổ học cả nước. Đây là sự kiện nổi bật gắn với lịch sử hình thành và phát triển của Khảo cổ học nước nhà trong 61 năm qua.
Hội nghị là diễn đàn khoa học nhằm thông báo, chia sẻ các kết quả nghiên cứu, các phát hiện mới về lĩnh vực khảo cổ học, giới thiệu đến công chúng và nhân dân, cung cấp các thông tin, vấn đề khảo cổ học mới, tiềm năng nghiên cứu trong lĩnh vực khảo cổ học và khoa học, xã hội và nhân văn. Và cũng là cơ sở đề xuất xây dựng các đề án, dự án, chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế – văn hóa, xã hội của đất nước và các địa phương.
Trong 2 ngày 15 và 16/10/2026, Hội nghị Thông báo Những phát hiện mới về Khảo cổ học toàn quốc năm 2026 được Viện Khảo cổ học tổ chức tại Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam (Số 1 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội). Sự kiện khẳng định những đóng góp to lớn vào công cuộc nghiên cứu lịch sử, văn hóa Việt Nam của ngành khảo cổ học trong suốt 61 năm qua. Đây là sự kiện thu hút đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trên cả nước tham dự.
Hội nghị năm nay công bố 396 bài thông báo khoa học đa dạng, bao gồm các chuyên đề quan trọng từ khảo cổ học tiền sử, sơ sử và nhà nước sớm, đến lịch sử, Champa – Óc Eo và khảo cổ học dưới nước. Với 396 thông báo, cho thấy hoạt động Khảo cổ học Việt Nam năm 2026 diễn ra sôi nổi, đều khắp trên toàn quốc và đạt hiệu quả cao.
GS.TS Lê Văn Lợi nhấn mạnh Hội nghịđã trở thành diễn đàn khoa học quan trọng của giới khảo cổ học Việt Nam
Phát biểu khai mạc Hội nghị, GS.TS Lê Văn Lợi – Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, qua 61 lần tổ chức, Hội nghị đã trở thành diễn đàn khoa học quan trọng của giới khảo cổ học Việt Nam, góp phần bổ sung nguồn tư liệu có giá trị, làm sáng tỏ lịch sử và văn hóa dân tộc qua các thời kỳ. Khảo cổ học có vai trò đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử bởi cung cấp những bằng chứng vật chất trực tiếp về quá khứ, giúp nhận diện đời sống, tổ chức xã hội, hoạt động kinh tế, tín ngưỡng và quan hệ giao lưu của các cộng đồng cư dân từng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam. GS.TS Lê Văn Lợi đề nghị các nhà khoa học tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu, đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu khảo cổ học và tăng cường công bố kết quả nghiên cứu. Cùng với đó, cần gắn nghiên cứu với bảo tồn, phát huy giá trị di sản; tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ tham gia nghiên cứu thực địa, trao đổi học thuật và tiếp cận những phương pháp nghiên cứu mới. Hội thảo cần trở thành không gian học thuật cởi mở, nơi các kết quả nghiên cứu được trình bày khách quan, những vấn đề còn khác biệt được trao đổi trên cơ sở tư liệu và các giả thuyết mới tiếp tục được kiểm chứng.
TS. Hà Văn Cẩn cho biết hoạt động Khảo cổ học thời gian qua là sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan trung ương và địa phương
Trong phát biểu đề dẫn, TS. Hà Văn Cẩn – Viện trưởng Viện Khảo cổ học cho biết, một đặc điểm nổi bật của hoạt động Khảo cổ học thời gian qua là sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan trung ương và địa phương, thể hiện qua sự thành công của các dự án khai quật, nghiên cứu và bảo tồn, phát huy giá trị di tích, di sản văn hóa ở nhiều địa phương trong cả nước. Năm 2026, ngành Khảo cổ học đã thu được những thành quả đáng ghi nhận, đóng góp tích cực vào việc nhận thức diễn trình lịch sử dân tộc Việt Nam, khẳng định giá trị các nền văn hóa, văn minh, văn hiến của các cộng đồng dân cư cổ trên lãnh thổ Việt Nam ngày nay góp phần khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, ý chí tự cường dân tộc trong phát triển kinh tế, xây dựng con người, văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và sự nghiệp cách mạng của đất nước. Hội nghị lần này là dịp để nhìn nhận toàn diện các kết quả mới, xác định những vấn đề khoa học đang đặt ra và mở ra hướng tiếp cận mới, góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khảo cổ học Việt Nam trong bối cảnh mới.
Nhiều thông báo (đặc biệt là các cuộc khai quật lớn) được thực hiện công phu, nghiêm túc có nội dung phong phú. Đó là những tư liệu vật thật mới nhằm đi sâu nghiên cứu những vấn đề cơ bản của Khảo cổ học Việt Nam, góp phần nhận thức rõ hơn diễn trình lịch sử dân tộc Việt Nam, quá trình phát triển con người Việt Nam.
Khảo cổ khu vực Chính điện Kính Thiên thuộc Di sản Thế giới Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long
Trong lĩnh vực khảo cổ học lịch sử, nổi bật là kết quả đợt khai quật năm 2026 tại khu vực Chính điện Kính Thiên thuộc Di sản Thế giới Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội. PGS.TS Tống Trung Tín – Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam đại diện đoàn khai quật hợp tác giữa Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội và Viện Khảo cổ học đã báo cáo kết quả khai quật tại Phiên khai mạc. Với tổng diện tích khai quật 910 m², kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ thêm dấu tích nền, móng và sân của Chính điện Kính Thiên thời Lê, cùng các dấu tích liên quan đến điện Long Thiên thời Nguyễn. Tầng văn hóa tại khu vực khai quật dày khoảng 6m, gồm các lớp di tích, di vật thuộc nhiều giai đoạn, từ thời Đại La đến thời hiện đại. Cuộc khai quật khảo cổ học năm 2026 đã cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về cấu trúc và phạm vi của khu vực chính điện Kính Thiên thời Lê, qua đó bổ sung cơ sở khoa học cho Dự án phục dựng không gian Điện Kính Thiên và Chính điện Kính Thiên, đồng thời tiếp tục làm sâu sắc thêm giá trị của Di sản Thế giới Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội. Đây cũng là một trong những kết quả nổi bật của ngành Khảo cổ học Việt Nam trong năm qua.
Hội nghị thông báo Khảo cổ học là hoạt động được tổ chức thường niên, đây không chỉ là diễn đàn khoa học mà còn là dịp để các nhà khảo cổ học chuyên và không chuyên trên toàn quốc gặp gỡ, chia sẻ những thông tin về những phát hiện mới, những nghiên cứu mới, hướng tới sự hợp tác giữa Viện Khảo cổ học, các trường đại học, các Bảo tàng, các khu Di sản trong nghiên cứu khảo cổ học nói riêng, văn hóa nói chung.
Đưa tin: Bùi Thị Thu Phương